Zorgvolmacht en bewindvoering: de sociale rol van bankmedewerkers wordt steeds belangrijker
De financiële sector wordt steeds vaker geconfronteerd met klanten die hun financiële zaken niet langer volledig zelfstandig kunnen beheren. Denk aan een oudere klant met dementie, iemand die na een ongeval tijdelijk wilsonbekwaam wordt of familieleden die namens een kwetsbare persoon bankverrichtingen willen uitvoeren. In zulke situaties spelen twee beschermingsmechanismen een belangrijke rol: de zorgvolmacht en de bewindvoering.
Wat ooit eerder een uitzonderlijk dossier was, wordt vandaag steeds meer dagelijkse praktijk. Volgens het Steunpunt Bewindvoering stijgt het aantal beschermde personen in België jaarlijks met ongeveer 10%. Intussen gaat het om meer dan 140.000 personen. Ook het aantal vragen en meldingen rond bewindvoering neemt toe. In 2025 registreerde het Steunpunt 586 vragen en meldingen, een stijging van 24% tegenover het jaar voordien. Deze cijfers illustreren hoe belangrijk het thema is geworden voor medewerkers van financiële instellingen.
Twee beschermingsinstrumenten, elk met een eigen logica
Hoewel zorgvolmacht en bewindvoering hetzelfde doel nastreven: de belangen van een kwetsbare persoon beschermen, verschillen ze fundamenteel van elkaar.
Bij een zorgvolmacht bepaalt een persoon vooraf zelf wie hem of haar later mag vertegenwoordigen en voor welke handelingen. De autonomie van de klant staat daarbij centraal. De afspraken worden vastgelegd voordat er sprake is van wilsonbekwaamheid.
Bij bewindvoering wordt daarentegen een beschermingsmaatregel opgelegd door de vrederechter. Die bepaalt wie als bewindvoerder wordt aangesteld en welke bevoegdheden deze persoon precies krijgt. De draagwijdte van een bewind verschilt van dossier tot dossier en wordt vastgelegd in een rechterlijke beslissing.
Voor financiële instellingen betekent dit dat zij niet kunnen vertrekken vanuit aannames. Elke situatie vraagt een zorgvuldige controle van de voorgelegde documenten en een correcte interpretatie van de bevoegdheden die daarin zijn opgenomen.
Waarom dit thema vandaag relevanter is dan ooit
De vergrijzing van de bevolking, toenemende zorgnoden en complexere familiale situaties zorgen ervoor dat vragen rond vertegenwoordiging steeds vaker opduiken aan het loket, in de adviesgesprekken en binnen de operationele diensten van financiële instellingen.
Tegelijk worden de verwachtingen rond zorgvuldigheid groter. Een verrichting uitvoeren zonder de juiste bevoegdheden te controleren, kan juridische, financiële en reputatierisico's met zich meebrengen. Medewerkers moeten daarom niet alleen de verschillen tussen zorgvolmacht en bewindvoering begrijpen, maar ook snel kunnen inschatten welke documenten noodzakelijk zijn en welke controles moeten gebeuren.
Dat de nood aan kennis groot is, blijkt ook uit de praktijk. In 2025 namen maar liefst 900 familiale bewindvoerders deel aan opleidingsdagen van het Steunpunt Bewindvoering in West-Vlaanderen. Daarnaast volgden meer dan 200 zorgprofessionals een opleiding in Oost-Vlaanderen. De vraag naar duidelijke, praktische informatie leeft dus niet alleen bij juridische professionals, maar evenzeer bij families, zorgverleners en financiële instellingen.
Praktische ondersteuning voor de financiële sector
Precies vanuit die behoefte ontstond de nieuwe E-learning "Zorgvolmacht en bewindvoering", ontwikkeld door het Steunpunt Bewindvoering en Febelfin Academy.
De opleiding biedt medewerkers van financiële instellingen een praktijkgerichte houvast om dossiers correct te behandelen. Zo leren deelnemers hoe ze zorgvolmachten en bewindsdossiers herkennen, welke documenten ze moeten controleren, hoe ze de draagwijdte van bevoegdheden interpreteren en wanneer verrichtingen al dan niet kunnen worden uitgevoerd.
De E-learning vertrekt daarbij vanuit een belangrijke realiteit: medewerkers hoeven niet te bepalen welke beschermingsmaatregel het meest geschikt is voor een klant. Die beslissing ligt bij de klant zelf, diens familie, een notaris of de vrederechter. Hun verantwoordelijkheid bestaat erin om zorgvuldig na te gaan of de voorgelegde documenten geldig zijn en of de vertegenwoordiger daadwerkelijk bevoegd is om de gevraagde handelingen te stellen.
Door die kennis te versterken, draagt de opleiding niet alleen bij aan een correcte dienstverlening, maar ook aan een betere samenwerking tussen financiële instellingen, families, zorgverleners en de rechterlijke instanties.
Bewindvoering als hefboom voor autonomie
Bewindvoering wordt soms uitsluitend geassocieerd met bescherming en controle. In werkelijkheid is het uiteindelijke doel veel ruimer: mensen zo veel mogelijk ondersteunen zodat zij, ondanks hun kwetsbaarheid, actief kunnen blijven deelnemen aan de samenleving.
Wanneer bewindvoering ruimte laat voor efficiënt maatwerk, groeit de autonomie van personen onder bewind. Hierdoor kunnen ze volwaardig blijven deelnemen aan de samenleving.
Met de nieuwe E-learning willen Febelfin Academy en het Steunpunt Bewindvoering medewerkers van financiële instellingen de kennis geven om precies dat mogelijk te maken: beschermen waar nodig, autonomie respecteren waar mogelijk en steeds handelen op basis van een correcte beoordeling van de bevoegdheden.
